AI mở đường cho doanh nghiệp Việt bứt phá kỷ nguyên số

Cơ hội bứt phá trong kỷ nguyên AI

Phát biểu tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Ứng dụng công nghệ số, AI và mã hóa tài sản thực trong phát triển doanh nghiệp Việt Nam” diễn ra ngày 27/5, Nhà báo Đào Nguyên Lan - Viện trưởng Viện Công nghệ First cho rằng, thế giới đang bước vào giai đoạn số hóa mạnh mẽ, nơi công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và mã hóa tài sản thực không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược đối với doanh nghiệp.

Theo ông Lan, quá trình này mở ra cơ hội đột phá về năng suất, chất lượng và mô hình vận hành mới cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những áp lực lớn liên quan đến nguồn lực đầu tư, năng lực quản trị, bảo mật dữ liệu và khả năng thích ứng với môi trường cạnh tranh số.

Ở góc độ doanh nghiệp công nghệ, ông Phạm Văn Đại - Chủ tịch Quỹ đầu tư đại chúng Revo AI nhận định, AI, blockchain, dữ liệu lớn và các công nghệ nền tảng đang tạo ra cơ hội lịch sử để Việt Nam bứt phá trong nền kinh tế số toàn cầu.

Theo ông Đại, Việt Nam không chỉ dừng lại ở vai trò người sử dụng công nghệ mà hoàn toàn có thể trở thành quốc gia kiến tạo, làm chủ công nghệ lõi và xuất khẩu giá trị tri thức ra thế giới.

“Để xây dựng một quốc gia hùng cường trong kỷ nguyên số, điều quan trọng không chỉ là vốn đầu tư mà còn là xây dựng được hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững, nơi nhà khoa học, doanh nghiệp, trường đại học, quỹ đầu tư và cơ quan quản lý cùng đồng hành vì mục tiêu chung”, ông Đại chia sẻ.

Theo định hướng phát triển, Revo AI đang tập trung vào các lĩnh vực AI, blockchain, số hóa tài sản thực, tài chính số và các công nghệ lõi phục vụ nền kinh tế số tại Việt Nam. Doanh nghiệp này kỳ vọng trở thành “hạ tầng kết nối tri thức”, nơi các ý tưởng khoa học được thương mại hóa thành sản phẩm có giá trị thực tiễn.

Ông Đại cho rằng, khoa học công nghệ luôn là động lực cốt lõi tạo nên bước nhảy vọt về năng suất, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng đó cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và cộng đồng đổi mới sáng tạo.

“Công nghệ không chỉ tạo ra tăng trưởng kinh tế mà còn phải góp phần nâng cao chất lượng sống và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế”, ông Đại nhấn mạnh.

Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số

Tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Trung tướng Đồng Đại Lộc - nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát (Bộ Công an), Giảng viên cao cấp Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, trong kỷ nguyên AI, không gian mạng đã trở thành “hạ tầng sống còn” của doanh nghiệp.

Theo ông Lộc, hầu hết hoạt động của doanh nghiệp hiện nay từ giao dịch tài chính, quản trị khách hàng, thanh toán điện tử, lưu trữ dữ liệu đến logistics, truyền thông thương hiệu hay quản trị chuỗi cung ứng đều đang vận hành trên nền tảng số.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ chuyển đổi số mạnh mẽ là sự gia tăng của các nguy cơ an ninh mạng ngày càng phức tạp và khó lường hơn.

“Một sự cố an ninh mạng hiện nay không còn đơn thuần là sự cố kỹ thuật mà có thể làm gián đoạn sản xuất, tê liệt hoạt động kinh doanh, gây thiệt hại lớn về tài chính, uy tín, thậm chí đe dọa sự tồn tại của doanh nghiệp”, ông Lộc cảnh báo.

Theo ông, các hình thức tấn công mạng đang ngày càng tinh vi với mã độc tống tiền, email giả mạo, đường link đánh cắp tài khoản hay các phần mềm độc hại âm thầm xâm nhập hệ thống để thu thập và phá hoại dữ liệu.

Đặc biệt, sự phát triển của AI còn kéo theo những nguy cơ mới như deepfake, giả giọng nói, giả hình ảnh và video lãnh đạo doanh nghiệp nhằm thực hiện hành vi lừa đảo hoặc thao túng thông tin.

“AI hôm nay không chỉ phục vụ phát triển kinh tế mà còn có thể bị tội phạm lợi dụng để tự động hóa các cuộc tấn công mạng, rà quét lỗ hổng bảo mật và mở rộng quy mô lừa đảo trên không gian số”, ông Lộc nhấn mạnh.

Ông Lộc cũng cho rằng, rò rỉ dữ liệu đang trở thành nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam. Trong thời đại AI, dữ liệu không còn đơn thuần là thông tin lưu trữ mà đã trở thành tài sản chiến lược.

“Mất dữ liệu khách hàng là mất niềm tin. Mất dữ liệu kinh doanh là mất lợi thế cạnh tranh. Mất dữ liệu nội bộ là mất khả năng kiểm soát hoạt động doanh nghiệp”, ông Lộc nói.

Một nguy cơ khác được vị chuyên gia cảnh báo là sự phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ nước ngoài. Khi doanh nghiệp sử dụng nhiều nền tảng điện toán đám mây, phần mềm quản trị và AI ngoại nhập, nguy cơ phụ thuộc vào dữ liệu, chuỗi cung ứng và tiêu chuẩn công nghệ sẽ ngày càng gia tăng nếu thiếu chiến lược kiểm soát phù hợp.

Theo ông Lộc, quá trình chuyển đổi số tại Việt Nam hiện vẫn tồn tại nhiều “điểm nghẽn” lớn. Trước hết là nhận thức chưa đầy đủ về bản chất chuyển đổi số khi nhiều doanh nghiệp vẫn xem đây chỉ là quá trình số hóa quy trình hoặc mua phần mềm.

“Cốt lõi của chuyển đổi số phải là thay đổi toàn diện mô hình quản trị, phương thức vận hành và cách tạo ra giá trị dựa trên dữ liệu”, ông Lộc nhận định.

Theo ông Lộc, Việt Nam hiện cũng đang thiếu hụt nguồn nhân lực số, đặc biệt là nhân lực AI và an ninh mạng chất lượng cao. Trong khi đó, nguy cơ lệ thuộc công nghệ nước ngoài ngày càng rõ nét nếu doanh nghiệp không xây dựng chiến lược tự chủ công nghệ và dữ liệu.

Để phát triển bền vững trong kỷ nguyên AI, ông Lộc cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang “quản trị chuyển đổi số”, trong đó công nghệ chỉ là công cụ, còn yếu tố quyết định là tư duy quản trị và năng lực tổ chức thực thi.

Ông Lộc cũng nhấn mạnh vai trò của chiến lược dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực số, xây dựng văn hóa an toàn mạng và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ.

“Doanh nghiệp phát triển bền vững không phải là doanh nghiệp số hóa nhanh nhất, mà là doanh nghiệp biết kết hợp hài hòa giữa đổi mới sáng tạo, quản trị dữ liệu, an ninh mạng, tự chủ công nghệ và trách nhiệm xã hội”, ông Lộc khẳng định.

Theo ông Lộc, chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi không chỉ tạo ra tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra niềm tin, sự an toàn và năng lực chống chịu trước các thách thức an ninh phi truyền thống.

“Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số. Ứng dụng AI phải đi cùng quản trị AI. Khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu. Phát triển nhanh phải đi cùng phát triển bền vững”, ông Lộc nhấn mạnh.