Gỡ áp lực chi phí tuân thủ thuế cho hộ kinh doanh

Hộ kinh doanh mong giảm gánh nặng kế toán, chứng từ

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất nâng ngưỡng doanh thu để hộ, cá nhân kinh doanh được lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản, theo tỷ lệ thuế suất nhân với doanh thu, từ 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng/năm.

Đề xuất này nhận được sự quan tâm của nhiều hộ kinh doanh, nhất là những trường hợp có doanh thu từ vài tỷ đồng mỗi năm. Đây là nhóm đã có quy mô kinh doanh tương đối lớn nhưng chưa chắc đủ nguồn lực để tổ chức một bộ máy kế toán chuyên nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Huế, chủ một hộ kinh doanh tạp hóa tại phường Phúc Lợi (Hà Nội) có doanh thu khoảng 3-5 tỷ đồng/năm, cho biết điều bà quan tâm là làm sao việc thực hiện nghĩa vụ thuế thuận lợi và ít tốn kém hơn.

“Doanh thu khoảng 3-5 tỷ đồng nếu được tính thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, tôi sẽ dễ thực hiện hơn, bớt phải lo chuyện hồ sơ, chứng từ để báo cáo thuế”, bà Huế chia sẻ.

Theo các hộ kinh doanh, áp lực hiện nay không chỉ nằm ở số tiền thuế phải nộp. Việc theo dõi hóa đơn, chứng từ, sổ sách, kê khai và tổ chức kế toán cũng phát sinh chi phí đáng kể. Đối với một cửa hàng do chủ hộ trực tiếp điều hành, việc phải thuê nhân viên kế toán hoặc sử dụng dịch vụ kế toán thường xuyên có thể trở thành khoản chi phí không nhỏ. Đặc biệt, doanh thu cao không đồng nghĩa với lợi nhuận cao, bởi còn phụ thuộc vào đặc thù ngành nghề, giá vốn, chi phí vận hành và biên lợi nhuận. Vì vậy, điều nhiều hộ kinh doanh quan tâm là tổng chi phí để tuân thủ chính sách thuế, thay vì chỉ nhìn vào mức thuế suất.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas cho rằng, đề xuất nâng ngưỡng áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản từ 3 tỷ lên 10 tỷ đồng là điều chỉnh cần thiết. Cách phân nhóm hiện nay tạo ra khoảng cách tương đối lớn về yêu cầu tuân thủ đối với những hộ chỉ vừa vượt ngưỡng 3 tỷ đồng.

Nhóm có doanh thu từ 1-3 tỷ đồng thuộc nhóm 2, trong khi nhóm 3 bắt đầu từ trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng. Như vậy, một hộ có doanh thu 3-5 tỷ đồng có thể phải đáp ứng yêu cầu tuân thủ cao hơn đáng kể so với hộ có doanh thu dưới 3 tỷ đồng.

“Chi phí tuân thủ đối với một hộ có doanh thu 3-5 tỷ đồng hoặc 5-7 tỷ đồng có thể trở thành gánh nặng khá lớn so với lợi nhuận tạo ra. Trong khi đó, với những hộ có doanh thu 40-50 tỷ đồng, dù chi phí tuân thủ cao hơn nhưng quy mô lợi nhuận thường đủ lớn để bù đắp”, ông Tuấn phân tích.

Ngưỡng 10 tỷ đồng tạo thêm dư địa để hộ kinh doanh lớn lên

Theo các chuyên gia, nếu được Quốc hội thông qua, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm sẽ không phải tổ chức hệ thống kế toán và chứng từ đầu vào ở mức độ phức tạp như phương pháp tính thuế dựa trên lợi nhuận. Điều này sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ và chi phí vận hành cho một bộ phận lớn hộ kinh doanh.

Đáng chú ý, ngưỡng 10 tỷ đồng có thể tạo ra một khoảng đệm để hộ kinh doanh mở rộng quy mô. Một hộ có doanh thu 3 tỷ đồng có thể tăng lên 5 tỷ, 7 tỷ hay 9 tỷ đồng mà chưa phải ngay lập tức đối mặt với bước nhảy lớn về yêu cầu tuân thủ. Điều này có thể góp phần giảm tâm lý e ngại mở rộng kinh doanh, nhất là với những hộ đang đứng trước lựa chọn tiếp tục hoạt động theo mô hình hộ kinh doanh hay chuyển đổi sang doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ thực tế kinh doanh, một số hộ cho rằng, việc nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng vẫn cần được tính toán đồng bộ với đặc thù từng ngành.

Ông Hoàng Tuấn Hải, chủ hộ kinh doanh vật liệu xây dựng tại Hà Nội cho biết, đặc thù ngành này là giá trị hàng hóa lớn nên doanh thu có thể tăng nhanh, nhưng tỷ suất lợi nhuận không nhất thiết tăng tương ứng

“Có những mặt hàng giá trị rất lớn nên doanh thu nhìn vào có thể cao, nhưng lợi nhuận thực tế không phải lúc nào cũng cao. Nếu nhóm trên 10 tỷ đồng tiếp tục phải áp dụng phương pháp tính thuế theo lợi nhuận và thực hiện các yêu cầu tuân thủ cao hơn thì chi phí kế toán, chứng từ, hóa đơn vẫn là áp lực”, ông Hải nói.

Đây cũng là vấn đề cần được tính đến trong quá trình hoàn thiện chính sách. Việc nâng ngưỡng lên 10 tỷ đồng có thể giúp giảm áp lực cho một bộ phận lớn hộ kinh doanh, nhưng đồng thời vẫn phải bảo đảm cơ quan quản lý có đủ công cụ để xác định chính xác doanh thu thực tế.

Đơn giản hóa phương pháp tính thuế không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý thuế. Khi yêu cầu chứng minh chi phí được giảm, việc xác định đúng doanh thu càng trở nên quan trọng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hóa đơn điện tử, dữ liệu thanh toán, dữ liệu từ các nền tảng thương mại điện tử và các nguồn dữ liệu kinh doanh khác có thể trở thành cơ sở để cơ quan thuế đối chiếu doanh thu.

Theo các chuyên gia, nếu được thiết kế đồng bộ, việc nâng ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản lên 10 tỷ đồng không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ trước mắt mà còn tạo môi trường thuận lợi hơn để hộ kinh doanh mở rộng.

Quan trọng hơn, chính sách cần hướng tới việc phân biệt hợp lý giữa quy mô doanh thu và khả năng chịu chi phí tuân thủ, tránh để những hộ vừa vượt ngưỡng phải gánh thêm nhiều thủ tục trong khi lợi nhuận chưa đủ lớn.

Khi chi phí tuân thủ được giảm, hộ kinh doanh có thêm nguồn lực để duy trì hoạt động, đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng để khu vực kinh tế hộ phát triển bền vững và từng bước chuyển sang mô hình kinh doanh có quy mô, năng suất cao hơn.