KHÁT VỌNG NGƯỢC DÒNG THẾ GIỚI
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có xu hướng giảm tốc, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng khi tăng trưởng 8,02% trong năm 2025 và hướng tới tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026. Sự bùng nổ của đầu tư hạ tầng, sự phát triển của các ngành công nghệ cao phục vụ AI giúp duy trì lợi thế xuất khẩu và những cải cách thể chế chưa từng có tiền lệ là cơ sở để Việt Nam bứt phá.
Tia sáng giữa mây đen
Không phải tới bây giờ, chuyện kinh tế Việt Nam “ngược dòng” kinh tế thế giới mới diễn ra. Từ năm 2019, Ngân hàng Thế giới (World Bank) đã đưa ra một nhận định nổi tiếng: “Mây đen tiếp tục kéo về trên kinh tế toàn cầu với tăng trưởng kinh tế và lưu lượng thương mại thấp hơn dự kiến, tuy nhiên mặt trời vẫn tỏa nắng ở nền kinh tế Việt Nam”. Năm 2025, kịch bản này được lặp lại khi kinh tế toàn cầu chỉ tăng trưởng 3,3% (theo IMF), trong khi Việt Nam tăng trưởng 8,02% - đứng thứ 10 thế giới và thứ 5 Đông Nam Á, là mức tăng trưởng tốt thứ 2 trong vòng 14 năm qua (chỉ sau năm 2022). Quy mô GDP của Việt Nam đạt 514 tỷ USD, xếp thứ 32 thế giới, thứ 4 ASEAN; GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gấp 1,4 lần năm 2020, chính thức trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao.
Nhìn sâu vào chất lượng tăng trưởng, sự tăng trưởng của kinh tế toàn cầu năm 2025 được thúc đẩy chủ yếu bởi sự phục hồi của chi tiêu công, đầu tư tư nhân - nhất là trong lĩnh vực AI và công nghệ, cùng với việc nới lỏng tiền tệ nhờ lạm phát hạ nhiệt. Tuy nhiên, các động lực này mang tính ngắn hạn và không đồng đều, trong khi các yếu tố bất định dài hạn – bao gồm xung đột địa chính trị, cạnh tranh chiến lược về thương mại - công nghệ, bảo hộ thương mại, rủi ro nợ công/nợ tư cao… vẫn tiếp diễn.
Trong khi đó, kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhờ các động lực mạnh mẽ và bền bỉ, đến từ cả phía cung lẫn cầu, giữa các địa phương và khu vực kinh tế. Cụ thể, công nghiệp chế biến chế tạo tăng tới 9,97%, cao nhất trong 6 năm (2019 – 2025); xuất khẩu đạt 475 tỷ USD, tăng 17%, là năm thứ 10 liên tiếp xuất siêu với giá trị 20 tỷ USD; du lịch lập đỉnh với 22 triệu lượt khách quốc tế, tăng 25% so với năm trước; đầu tư công đạt kỷ lục trong 5 năm (2021 - 2025). Đa phần địa phương đạt tăng trưởng trên 7%, trong đó các “đầu tàu” Hà Nội, TP.HCM, Quảng Ninh và 16 địa phương khác đạt 8% - 11,9%.
Năm 2026, kinh tế Việt Nam được dự báo có sự tăng trưởng tốt và tiếp tục “ngược dòng” so với kinh tế thế giới. Theo IMF, năm 2026, tăng trưởng kinh tế toàn cầu ước tính đạt 3,3%, đi ngang so với năm 2025. Xung đột địa chính trị, căng thẳng thương mại tiếp tục là các yếu tố chi phối kinh tế thế giới và thúc đẩy các cường quốc tăng cường đầu tư vào chủ quyền và bảo hộ thương mại. Trong khi đó, Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng từ 10%, đánh dấu năm đầu tiên đạt tăng trưởng hai chữ số kể từ khi Đổi Mới (từ 1986).
Viện nghiên cứu kinh tế của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho rằng Việt Nam hoàn toàn có cơ sở đạt mức tăng 9% - 9,5%, thậm chí 10%, với xuất khẩu tăng 12% - 14%, đầu tư toàn xã hội tăng 10% - 14%, tiêu dùng cuối cùng tăng 9% - 9,5%. Về giá trị gia tăng của các ngành kinh tế: nông - lâm - thủy sản tăng 4% - 4,5%, công nghiệp - xây dựng và dịch vụ tăng 10% - 11%. CPI bình quân năm 2026 sẽ ở mức 4% - 4,5%, do cả chi phí đẩy (điều chỉnh giá các mặt hàng do nhà nước quản lý) lẫn cầu kéo (do tác động trễ của cung tiền tăng cao trong năm 2025).
Năng lực hạ tầng ngày càng được hoàn thiện, đầu tư toàn xã hội được đẩy mạnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo với sự dẫn dắt của đầu tư công tạo nền tảng gia tăng năng suất lao động trong thời gian tới. Cùng với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị trong cải cách thể chế, Việt Nam có đủ điều kiện để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026
Viện nghiên cứu kinh tế của BIDV nhấn mạnh trong một báo cáo phân tích.
Động lực tăng trưởng năm 2026
Tiêu dùng - xuất khẩu - đầu tư là “cỗ xe tam mã” cho sự tăng trưởng của kinh tế Việt Nam. Trong năm Bính Ngọ 2026, mỗi động lực đều được đánh giá là “tuấn mã”, có lực kéo mạnh hơn năm trước, thậm chí cả giai đoạn trước.
Về đầu tư, báo cáo của VinaCapital cho hay, sau mức tăng 40% trong năm 2025, kế hoạch đầu tư công năm 2026 dự kiến tiếp tục tăng thêm 20% - 30%. Tốc độ tăng trưởng đầu tư công được kỳ vọng tăng tốc từ mức tăng 10%/năm trong 10 năm qua lên mức tăng 20% - 30% trong thời gian tới. Với tỷ trọng đóng góp vào GDP dự kiến tăng từ 6% lên 10%, làn sóng đầu tư công (chủ yếu vào các dự án hạ tầng trọng điểm) sẽ đưa GDP Việt Nam bứt phá, tương tự một số giai đoạn tại Trung Quốc sau khủng hoảng tài chính toàn cầu. Điều quan trọng là Việt Nam có dư địa để tăng chi cho hạ tầng khi nợ công dưới 40% GDP, trong khi những “nút thắt” cản trở tốc độ giải ngân đã và đang được tháo gỡ quyết liệt.
Sự mở rộng của hạ tầng tất yếu kéo theo sự phát triển của bất động sản – lĩnh vực đã có sự phục hồi tích cực trong năm 2025 với sự gia tăng về nguồn cung, giao dịch và ghi nhận đà tăng trưởng giá ấn tượng. Theo VinaCapital, bất động sản đóng góp tới 15% GDP khi tính cả các tác động gián tiếp gồm gia tăng chi tiêu của hộ gia đình cho nội thất và các sản phẩm liên quan đến nhà ở.
Bên cạnh đầu tư công, xuất khẩu cũng được đánh giá rất triển vọng trong năm 2026. Việt Nam đã tận dụng rất tốt sự chuyển dịch chuỗi cung ứng để thúc đẩy xuất khẩu tăng trưởng trong nhiều năm qua. Mục tiêu xuất khẩu năm 2026 là 535 – 548 tỷ USD, tăng 12% - 14% so với năm trước, kỳ vọng xuất siêu 18 – 20 tỷ USD. Mục tiêu này được bảo đảm nhờ sự phát triển mạnh của các ngành công nghệ cao phục vụ AI như máy tính xách tay, các sản phẩm điện tử - công nghệ cao, trong bối cảnh thuế đối ứng với Mỹ được đàm phán ở mức tương đương hoặc thấp hơn các quốc gia đối thủ. Nhu cầu nhập khẩu của thị trường Mỹ được đánh giá vẫn ổn định, nhờ mức chi tiêu mạnh của tầng lớp trung - thượng lưu. Nước Mỹ cũng được cho là không có rủi ro suy thoái trong năm 2026, do các biện pháp kích thích tài khoá và tiền tệ quy mô lớn để hỗ trợ nền kinh tế nước này trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ.
Về tiêu dùng, sau 3 năm tích luỹ sau đại dịch Covid-19, sức mua được đánh giá tốt hơn trong năm 2026, nhất là khi chứng khoán và bất động sản gia tăng tạo ra “hiệu ứng của cải”. Đó là chưa kể Chính phủ cũng đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tiêu dùng như: kéo dài việc giảm thuế VAT, tăng giảm trừ gia cảnh, nới lỏng một phần các sắc thuế mới đối với hộ kinh doanh cá thể…
Tạo nền cho cả 3 động lực trên là môi trường đầu tư – kinh doanh đang được cải thiện mạnh mẽ nhờ công cuộc cải cách thể chế sâu rộng, thậm chí là chưa từng có tiền lệ. Với cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy Đảng, Quốc hội, Chính phủ, sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, bỏ cấp huyện/thị/thành phố thuộc tỉnh, sáp nhập các xã/phường… Việt Nam đang tiến mạnh lên một nền hành chính tinh gọn, hiệu quả nhất trong hơn 30 năm qua. Song song với đó, Bộ Chính trị ban hành hàng loạt nghị quyết quan trọng: Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57), hội nhập quốc tế (Nghị quyết 59), xây dựng và thực thi pháp luật (Nghị quyết 66), phát triển kinh tế tư nhân (Nghị quyết 68), phát triển kinh tế nhà nước (Nghị quyết 79)… tạo nền tảng thể chế mới. Chỉ riêng năm 2025, Quốc hội – Chính phủ đã thông qua hơn 80 luật và ban hành 300 nghị định, lập kỷ lục lập pháp. Dự kiến năm 2026, công cuộc xây dựng luật pháp sẽ tiếp diễn với một cường độ lớn, mà tác động sẽ còn kéo dài nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên.
Như vậy, có thể thấy, Việt Nam đang tràn đầy cơ hội và khả năng đạt được những điểm mốc về tăng trưởng, thay đổi vị thế trên bản đồ kinh tế thế giới. Tất nhiên, đi kèm với những triển vọng là những thách thức về sự chênh lệch vốn đầu tư giữa nhà nước và tư nhân, thặng dư thương mại thu hẹp dưới áp lực nhập khẩu tăng, tăng trưởng phụ thuộc vào tín dụng, rủi ro an toàn hệ thống tài chính khi bất động sản quá nóng… Dẫu vậy, triển vọng nhiều hơn thách thức, thời cơ lớn hơn trở ngại, kinh tế Việt Nam đã xác lập chu kỳ đi lên khá vững chắc, vấn đề chỉ là tốc độ.
Lê Hải
