Đồng tiền Việt Nam - biên niên sử tự hào và sứ mệnh kiến thiết quốc gia

Hướng tới kỷ niệm 75 năm ngày thành lập Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (06/05/1951 - 06/05/2026), kính mời quý độc giả cùng nhìn lại hành trình lịch sử đầy tự hào của đồng tiền Việt Nam – từ những ngày đầu gian khó đến kỷ nguyên hội nhập hiện đại.

Từ đồng tiền "Thái Bình" đến khát vọng độc lập

Ngược dòng thời gian hơn 1000 năm trước, đồng "Thái Bình hưng bảo" thời nhà Đinh đã đặt viên gạch đầu tiên cho nền tài chính tự chủ của người Việt. Trải qua các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, hệ thống tiền tệ ngày càng tinh xảo. Nhưng phải đến mốc son năm 1945, một chương hoàn toàn mới mới thực sự mở ra: Kỷ nguyên của đồng tiền độc lập gắn liền với sự khai sinh của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Trong những ngày đầu sau Cách mạng tháng Tám, chính quyền non trẻ đối mặt với "giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm". Khi ngân sách trống rỗng, chính lòng dân đã hóa trở thành “kho bạc” quốc gia . "Tuần lễ vàng" và "Quỹ độc lập" đã huy động được 370kg vàng cùng 20 triệu đồng Đông Dương, tạo nguồn lực sống còn bảo vệ thành quả cách mạng.

Giai đoạn 1945 – 1951, những tờ "Tiền tài chính" (hay Tiền Trung ương) do Bộ Tài chính phát hành đã ra đời, len lỏi qua các vùng miền, cùng với Giấy bạc miền Nam Trung Bộ hay Tín phiếu Liên khu 5, trở thành vũ khí kinh tế sắc bén trong cuộc kháng chiến trường kỳ.

Năm 1951: Bước ngoặt từ Sắc lệnh 15/SL

Ngày 6/5/1951 trở thành mốc son chói lọi khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 15/SL thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam, nay là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Sự kiện này đánh dấu việc chuyển giao sứ mệnh phát hành tiền từ Bộ Tài chính sang một cơ quan chuyên trách, thiết lập "hệ tuần hoàn" chính thức cho nền tài chính quốc gia.

Ngân hàng Quốc gia đã phát hành giấy bạc ngân hàng (gọi là tiền ngân hàng) với đơn vị tiền tệ là "đồng" để thay thế tiền tài chính. Một đồng ngân hàng lúc bấy giờ đổi được 10 đồng tài chính. Đến năm 1959, một cuộc đổi tiền lớn được thực hiện (1 đồng mới đổi 1.000 đồng cũ) với hình ảnh Quốc huy và chân dung Bác Hồ trên tờ tiền mới, khẳng định chủ quyền tài chính tuyệt đối, thoát ly hoàn toàn khỏi sự lệ thuộc ngoại bang. Ngoài ra, Ngân hàng Quốc gia còn hỗ trợ phát hành các loại phiếu đặc biệt phục vụ tiền tuyến như Phiếu Bách hóa Trường Sơn (1966-1975) và tiền của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (1968).

Thống nhất giang sơn, thống nhất lòng dân qua đồng tiền

Sau đại thắng mùa Xuân 1975, đất nước liền một dải nhưng hệ thống tiền tệ vẫn còn chia cắt. Ngày 25/4/1978, một quyết định lịch sử được đưa ra: Thống nhất tiền tệ toàn quốc. Bộ tiền 1978 với hình ảnh Công - Nông - Binh đã trở thành biểu tượng của sự đoàn kết, mở ra trang mới cho công cuộc xây dựng CNXH trên phạm vi cả nước.

Ngày 13/9/1985, một cuộc đổi tiền tiếp theo diễn ra theo tỷ lệ 1 đồng mới bằng 10 đồng cũ. Đợt đổi tiền này là bộ phận trong cuộc tổng điều chỉnh giá, lương, tiền nhằm điều chỉnh và ổn định sức mua của đồng tiền, lập lại trật tự trong khâu phân phối lưu thông.

Kỷ nguyên hiện đại: Từ tờ giấy Cotton đến công nghệ Polymer

Công cuộc Đổi mới từ năm 1986 đã mang lại luồng sinh khí mới. Để thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế, NHNN liên tục bổ sung các mệnh giá lớn từ 100 đồng đến 100.000 đồng trong những năm 90. Đặc biệt, giai đoạn 1992 - 2002, "Ngân phiếu thanh toán" đã xuất hiện như một giải pháp linh hoạt để điều tiết lưu thông tiền mặt.

Bước ngoặt hiện đại hóa lớn nhất diễn ra vào tháng 12/2003, khi hệ thống tiền Polymer kết hợp với tiền kim loại chính thức ra mắt. Với công nghệ chống giả cao và độ bền tốt, hệ thống tiền mới này đã thay thế phần lớn các loại tiền giấy cotton cũ, trở thành hệ thống tiền tệ ổn định và hiện đại được sử dụng cho đến ngày nay.

Hành trình hơn 80 năm của đồng tiền độc lập là minh chứng cho sự kiên cường và khát vọng vươn mình của dân tộc. Từ những tờ giấy thô sơ trong chiến khu đến hệ thống tiền tệ tinh xảo ngày nay, NHNN đã và đang hoàn thành xuất sắc vai trò "huyết mạch", góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chào mừng kỷ niệm 75 năm thành lập, chúng ta thêm trân trọng những giátrị ẩn chứa sau mỗi tờ tiền – nơi lịch sử, văn hóa và tương lai cùng hòa quyện.

“Lính ngân hàng” đi hỏa tuyến đường 9 Nam Lào

Công việc của cán bộ BIDV nơi tuyến lửa

Kiên Nguyễn