Thống đốc NHTW Nhật nói gì về lạm phát và lãi suất?

Lo ngại lạm phát trở nên dai dẳng

So sánh các cú sốc năng lượng khác nhau mà Nhật Bản đã trải qua trong những thập kỷ qua, Thống đốc Ueda cho biết tại một hội nghị do BOJ và viện nghiên cứu của BOJ, Viện Nghiên cứu Tiền tệ và Kinh tế tổ chức hôm 27/5 rằng, cùng một mức tăng giá dầu có thể có những tác động rất khác nhau đến tiền lương, kỳ vọng, nhu cầu và tỷ giá hối đoái tùy thuộc vào điều kiện ban đầu mà chúng xảy ra.

“Nếu kỳ vọng lạm phát đã cao và tiền lương đang tăng tốc, nguy cơ ảnh hưởng vòng thứ hai là rất lớn”, ông nói và chỉ ra, một cú sốc chi phí lớn có thể không làm tăng kỳ vọng lạm phát nếu kỳ vọng rất thấp và tiền lương trì trệ.

“Do đó, ranh giới giữa lạm phát tạm thời và lạm phát dai dẳng không phải là một ranh giới máy móc”, ông nói và nhấn thêm: “Một cú sốc tạm thời có thể trở nên dai dẳng nếu nó làm thay đổi tiền lương, kỳ vọng và hành vi định giá. Ngược lại, một cú sốc lớn có thể vẫn chỉ là tạm thời nếu các kênh đó không được kích hoạt”.

Những nhận xét này được đưa ra trong bối cảnh giá dầu tăng vọt do xung đột ở Trung Đông làm gia tăng áp lực lạm phát trong nền kinh tế Nhật Bản, khiến các quan chức BOJ tỏ ra quan ngại và có lập trường cứng rắn hơn trong thời gian gần đây.

Lạm phát lõi của Nhật Bản, được đo bằng một chỉ số mới của BOJ, đã tăng tốc trong tháng 4 và vượt xa mục tiêu 2%, dữ liệu vừa được công bố hôm thứ Ba cho thấy.

Trong khi số liệu vừa được công bố hôm thứ Tư 27/5 cho thấy, lạm phát trong lĩnh vực dịch vụ của Nhật Bản đã tăng 3,0% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm ngoái, củng cố quan điểm của ngân hàng trung ương rằng thị trường lao động khan hiếm đang buộc các doanh nghiệp phải chuyển chi phí tăng cao sang người tiêu dùng.

Liệu có phải tín hiệu tăng lãi suất?

Mặc dù không đề cập tới lộ trình lãi suất của BOJ trong thời gian tới, song theo các nhà phân tích, qua cách so sánh các cú sốc giá năng lượng mà Nhật Bản từng trải qua trước đây và cách ứng phó, có thể nhận thấy phần nào hàm ý chính sách ở trong đó.

Theo đó ông Ueda mô tả sự tăng vọt giá dầu do cuộc chiến tại Iran là “cú sốc giá dầu thứ năm” mà Nhật Bản từng trải qua. Ông cũng cho biết các nhà hoạch định chính sách có thể học hỏi từ kinh nghiệm của họ trong việc đối phó với các cú sốc trước đó.

Theo ông Ueda, cú sốc dầu mỏ đầu tiên năm 1973 đã tác động đến Nhật Bản khi lạm phát đã gần 10%, dẫn đến tăng trưởng tiền lương và giá cả gần 20% một năm sau đó. Mặc dù BOJ đã thắt chặt chính sách tiền tệ, nhưng động thái này diễn ra sau khi lạm phát cao đã ăn sâu và mức độ thắt chặt tiền tệ là không đủ, ông nói thêm.

Còn khi Nhật Bản đối mặt với cú sốc dầu mỏ thứ hai vào khoảng năm 1979 và 1980, lạm phát vẫn ở mức vừa phải hơn nhiều không chỉ vì BOJ đã kịp thời thắt chặt chính sách tiền tệ, mà còn vì nó xảy ra khi lạm phát thấp hơn và hành vi tăng lương được kiềm chế hơn.

Bên cạnh đó, theo ông Ueda, biến động tỷ giá hối đoái cũng tạo ra sự khác biệt khi đồng yên tăng giá đáng kể trong cú sốc dầu mỏ thứ hai, giúp giảm giá nhập khẩu, từ đó giảm bớt áp lực lạm phát trong nước.

Trong khi theo các nhà phân tích, áp lực lạm phát tại Nhật hiện nay là sự cộng hưởng từ cú sốc giá năng lượng do chiến sự tại Iran và đồng yên suy yếu. Điều đó, cộng thêm những phát biểu “diều hâu” của các quan chức BOJ trong thời gian gần đây, càng củng cố thêm lý do để thị trường tin rằng cơ quan này sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng 6 tới.

Hà Vy