Làn sóng FDI mới gọi tên cổ phiếu công nghệ

Chuyển từ số lượng sang chất lượng

Từ nhiều năm nay, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) luôn được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, sự ra đời của Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị cho thấy tư duy phát triển đã bước sang một giai đoạn mới như: không còn ưu tiên thu hút vốn bằng mọi giá, mà chuyển sang lựa chọn những dự án có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn và khả năng lan tỏa mạnh tới khu vực doanh nghiệp trong nước.

Đây không chỉ là sự điều chỉnh trong chính sách thu hút đầu tư nước ngoài mà còn là bước ngoặt có khả năng định hình lại cấu trúc dòng vốn trên thị trường tài chính, đặc biệt là thị trường chứng khoán Việt Nam trong thập niên tới.

Theo đánh giá của các tổ chức nghiên cứu, điểm khác biệt lớn nhất giữa Nghị quyết 50-NQ/TW năm 2019 và Nghị quyết 10-NQ/TW năm 2026 nằm ở triết lý phát triển. Nếu như giai đoạn trước tập trung hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm thu hút FDI trên diện rộng thì hiện nay, khu vực FDI được đặt trong vai trò nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và sức cạnh tranh quốc gia.

Các mục tiêu đặt ra vẫn rất tham vọng. Giai đoạn 2026-2030, Việt Nam hướng tới thu hút từ 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, tương đương khoảng 40-50 tỷ USD mỗi năm, đồng thời giải ngân từ 150-200 tỷ USD. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là tỷ trọng vốn từ các nền kinh tế phát triển được kỳ vọng nâng lên mức 75%.

Thay vì các ngành thâm dụng lao động truyền thống, những lĩnh vực được ưu tiên bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, năng lượng xanh và nghiên cứu - phát triển (R&D). Đây đều là những ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và đóng vai trò nền tảng cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam.

Song song với đó là mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp chủ lực lên khoảng 45-50%, đồng thời hình thành 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, trong đó có từ 500-1.000 doanh nghiệp cung ứng cấp 1 cho các tập đoàn đa quốc gia.

Sự hội tụ của FDI và FII

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết 10-NQ/TW là việc lần đầu tiên đặt FDI và đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) trong cùng một chiến lược phát triển.

Theo các chuyên gia, đây là cách tiếp cận mang tính đột phá bởi FDI và FII vốn có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ. Khi các tập đoàn công nghệ lớn đầu tư vào Việt Nam, họ không chỉ mang theo vốn mà còn kéo theo công nghệ, đơn hàng và tiêu chuẩn quản trị quốc tế. Điều đó giúp doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo ra những doanh nghiệp niêm yết chất lượng cao hơn trên thị trường chứng khoán.

Ở chiều ngược lại, dòng vốn FII thông qua thị trường chứng khoán sẽ cung cấp nguồn lực tài chính dài hạn, hỗ trợ doanh nghiệp Việt mở rộng sản xuất, nâng cao khả năng hấp thụ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việc lồng ghép mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán vào chiến lược phát triển FDI cũng cho thấy quyết tâm xây dựng một hệ sinh thái đầu tư đồng bộ. Nếu những nút thắt liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài, hạ tầng giao dịch và tính minh bạch của thị trường được tháo gỡ, mặt bằng định giá của chứng khoán Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để được nâng lên trong những năm tới.

Dòng tiền chứng khoán sẽ phân hóa mạnh

Trong quá khứ, mỗi làn sóng FDI thường kéo theo sự tăng trưởng của nhóm cổ phiếu khu công nghiệp, logistics và hạ tầng. Tuy nhiên, dưới tác động của Nghị quyết 10-NQ/TW, xu hướng hưởng lợi sẽ không còn dàn trải.

Nhóm bất động sản khu công nghiệp vẫn được đánh giá tích cực nhưng sẽ xuất hiện sự phân hóa rõ rệt. Những doanh nghiệp sở hữu khu công nghiệp xanh, đáp ứng tiêu chuẩn ESG, có nguồn điện sạch ổn định và hệ sinh thái dịch vụ hoàn chỉnh sẽ có lợi thế vượt trội trong cuộc đua đón dòng vốn công nghệ cao.

Bên cạnh đó, lĩnh vực logistics cũng bước sang giai đoạn phát triển mới. Thay vì chỉ phục vụ hoạt động gia công, lắp ráp truyền thống, nhu cầu đối với cảng nước sâu, kho lạnh, trung tâm dữ liệu và các dịch vụ logistics công nghệ cao được dự báo gia tăng mạnh.

Đáng chú ý nhất là nhóm doanh nghiệp công nghệ và R&D. Nếu trước đây phần lớn doanh nghiệp Việt Nam tham gia ở khâu gia công phần mềm thì nay cơ hội mở rộng sang lĩnh vực AI, bán dẫn, tự động hóa và chuyển đổi số công nghiệp đang trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Đây có thể là nhóm ngành thu hút sự quan tâm lớn của dòng tiền trung và dài hạn trên thị trường chứng khoán trong giai đoạn tới.

Thực tế cho thấy, làn sóng đầu tư công nghệ cao vào Việt Nam đã bắt đầu tăng tốc. Samsung hiện là nhà đầu tư FDI lớn nhất với tổng vốn hơn 23 tỷ USD và đang mở rộng mạnh các hoạt động nghiên cứu, phát triển. Nhiều tập đoàn lớn khác như NVIDIA, LG, Foxconn, Luxshare, Pegatron hay Hana Micron cũng đang gia tăng hiện diện tại Việt Nam.

Tuy nhiên, việc thu hút được các “đại bàng” mới chỉ là bước khởi đầu. Thách thức lớn hơn là giữ chân họ và tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi giá trị.

Theo các chuyên gia, ba điều kiện then chốt cần được đáp ứng gồm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đảm bảo nguồn năng lượng sạch và ổn định, cùng với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, bài toán thiếu hụt kỹ sư R&D và nhân lực công nghệ cao vẫn là điểm nghẽn cần được giải quyết sớm.

Nghị quyết 10-NQ/TW vì vậy không đơn thuần là một chương trình thu hút đầu tư. Đây là chiến lược nâng cấp vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, hướng tới nền kinh tế dựa trên đổi mới sáng tạo và công nghệ.

Nguyên Tình