Ván cờ tỷ phú mới
Từ giới quý tộc La Mã, Hy Lạp cổ đại đến các bậc đế vương chốn cung đình phương Đông, con người qua nhiều thế kỷ vẫn miệt mài kiếm tìm những phương cách giúp sống khỏe, sống lâu và duy trì trạng thái viên mãn cả về thể chất lẫn diện mạo. Chỉ khác, xưa kia các vị vua đi tìm “suối nguồn tươi trẻ” trong mộng tưởng, còn ngày nay, các tỉ phú toàn cầu đang nỗ lực biến khát vọng ấy thành hiện thực trong phòng lab.
Chân dung người đàn ông bẻ khóa sinh học
Biohacking (bẻ khóa sinh học) là một khái niệm chỉ sự can thiệp có chủ đích vào hệ sinh học cơ thể nhằm tối ưu sức khỏe, hiệu suất và tuổi thọ, thông qua khoa học, công nghệ và việc đo lường dữ liệu cá nhân. Nếu coi đây là một bộ môn thể thao, thì “vận động viên” sáng giá nhất hành tinh là không ai khác ngoài Bryan Johnson. Từng sáng lập Venmo – ví điện tử được Paypal thâu tóm với mức giá 800 triệu đô, nhưng giờ đây ở tuổi 47, mục đích sống tối thượng của vị tỉ phú này được cô đọng trong hai chữ: “don’t die”.
Đều đặn đo lường hàng trăm chỉ số sinh học mỗi ngày, hàng nghìn chỉ số mỗi tuần, Johnson được mệnh danh là “cơ thể được đo lường nhiều nhất trong lịch sử”. Dựa trên kho dữ liệu theo dõi sát sao từng biến đổi của lục phủ ngũ tạng, một thuật toán sẽ đưa ra chỉ dẫn chi tiết cho ông về dinh dưỡng, vận động và bổ sung vi chất. Nguyên tắc ăn uống của ông là: mỗi calo trong khẩu phần chính xác 1.977 calo mỗi ngày đều phải “chiến đấu cho sự sống của nó”. Nói cách khác, chỉ những hợp chất đã được nghiên cứu chứng minh hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh mới được phép đi vào cơ thể ông. Ước tính chi phí mỗi năm mà Bryan Johnson dành cho công cuộc kéo dài tuổi thọ của mình là 2.5 triệu đô.
Có thể nói Bryan Johnson là “influencer” sáng giá nhất trong lĩnh vực biohacking, nhưng một phong cách sống với mục tiêu kéo dài thời gian sống khỏe mạnh không phải là khái niệm gì xa lại với các nhân vật thuộc giới siêu giàu toàn cầu. Thậm chí, theo The Wall Street Journal, “trường thọ” là còn là chủ đề cho câu chuyện phiếm giữa ba nhà lãnh đạo của Nga, Trung Quốc và Triều Tiên trong cuộc gặp tại Bắc Kinh vào tháng 9/2025 vừa qua.
Ván cược khổng lồ của thung lũng Silicon
Tất nhiên, những giao thức bẻ khóa sinh học mới chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm khi nhiều năm trở lại đây, khoa học kéo dài tuổi thọ đã trở thành ngách đầu tư thời thượng bậc nhất tại thung lũng silicon. Từ những trăn trở mang tính cá nhân, dòng vốn chảy thẳng từ túi tiền riêng của giới siêu giàu vào ngành công nghiệp này đã vượt quá con số 5 tỉ đô, chỉ trong một phần tư đầu tiên của thế kỷ 21. Những cái tên tham gia vào cuộc thân chinh đi tìm lời giải cho câu hỏi mang tầm vóc vĩ mô của nhân loại có thể kể đến những gã khổng lồ: CEO Amazon - Jeff Bezos, CEO OpenAI - Sam Altman hay CEO Coinbase - Brian Armstrong hay nhà đồng sáng lập Paypal - Peter Thiel…
Theo dõi dòng vốn của các nhà đầu tư, ta có thể phần nào quan sát được nhân loại đang tiến đến đâu trên nấc thang hoá giải định luật thời gian. Theo thống kê, ba lĩnh vực đang đặc biệt thu hút sự quan tâm của giới siêu giàu bao gồm: đảo ngược hoặc thay đổi quá trình lão hoá, giải pháp chữa trị cho các căn bệnh liên quan đến tuổi tác, và các sản phẩm hoặc dịch vụ được cho là có hiệu quả cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.
Được đầu tư bởi Jeff Bezos, công ty công nghệ sinh học Altos Labs ra mắt vào năm 2022 với số vốn kỷ lục 3 tỷ USD. Altos Labs đặt tham vọng có thể đảo ngược các bệnh tật, chấn thương và khuyết tật phát sinh trong đời người thông qua lập trình trẻ hóa tế bào. Đến nay, các nhà khoa học tại đây đã kéo dài thành công tuổi thọ và cải thiện tốc độ lành vết thương của chuột thông qua nghiên cứu tái lập trình biểu hiện gen một phần. Đây được coi là tia sáng cho thấy việc kéo dài tuổi thọ là điều khả thi trên một thực thể sinh học. Câu hỏi đặt ra là còn bao xa cho đến khi đó là một điều khả thi dành cho con người.
Trong khi đó, CEO Coinbase Brian Armstrong lại tuyên bố, việc đưa tế bào trở lại trạng thái trẻ khỏe có thể “tự động” loại bỏ nhiều bệnh nan y liên quan đến lão hóa. Tham vọng của NewLimit – start-up về trường thọ của Armstrong – là nghiên cứu thành công một loại thuốc có khả năng phục hồi hàng chục loại tế bào khác nhau, dựa trên việc điều chỉnh biểu hiện gen. NewLimit đã đạt những tiến bộ đáng kể, đặc biệt trong việc phục hồi các tế bào liên quan đến gan và hệ miễn dịch.
Và hẳn không thể không nói về AI khi đây là một trong những yếu tố nền tảng thúc đẩy làn sóng khoa học trường thọ nở rộ trong những năm gần đây, chứ không phải thời điểm nào khác trong lịch sử. Mối liên hệ mật thiết giữa hai lĩnh vực “ngôi sao” này có thể nhìn từ cuộc bắt tay giữa OpenAI và Retro Biosciences dưới tầm nhìn của quái kiệt công nghệ Sam Altman. 180 triệu đô là ván cược khổng lồ mà CEO của OpenAI đặt vào Retro Biosciences, cắt ra trực tiếp từ tài sản thanh khoản của ông, cũng là số tiền lớn nhất mà một cá nhân đầu tư vào một start-up trường thọ.
Những nghiên cứu của Retro Biosciences đều nhắm đến một mục tiêu rất rõ ràng: “Cộng thêm 10 năm sống khoẻ mạnh vào vòng đời của con người.”
Tương lai của trường thọ
Câu hỏi đặt ra là, liệu còn bao lâu để trường thọ trở thành hiện thực?
Có một giả thuyết rất thú vị được đưa ra bởi tiến sĩ nổi tiếng người Anh - Aubrey de Grey: “Ngày nay, theo một số ước tính, khoa học đang có khả năng kéo dài tuổi thọ của chúng ta thêm khoảng ba tháng mỗi năm. Trong tương lai gần, những đột phá khoa học tiếp theo sẽ giúp tuổi thọ của bạn tăng thêm hơn một năm cho mỗi năm bạn còn sống. Đó chính là khi chúng ta đạt tới ngưỡng ‘Vận tốc thoát ly tuổi thọ’ (Longevity escapes velocity)”. Hay nói cách khác, khi công nghệ kéo dài tuổi thọ của con người càng tiến bộ, sẽ đến một thời điểm mà mỗi năm trôi qua, y học lại “bù” cho ta hơn một năm tuổi sinh học.
Các nhà khoa học rất lạc quan rằng ngày nhân loại thoát khỏi quỹ đạo lão hoá đang đến rất gần. Ray Kurzweil – cựu kỹ sư máy tính tại Google, tác giả cuốn sách “The Singularity Is Near” – dự đoán, con người sẽ có thể đạt ngưỡng “Vận tốc thoát ly tuổi thọ” vào cuối năm 2030. Ray Kurzweil vốn được mệnh danh là bậc thầy tiên tri về tương lai của công nghệ. Cho đến nay, tổng cộng 147 dự đoán được ông công bố bằng văn bản đã đạt mức độ chính xác đáng kinh ngạc là 86%.
Nhưng ngay cả khi giả thiết này được chứng thực, có một giới hạn nào dành cho tuổi thọ con người, sự “cộng bù” này có thể diễn ra mãi mãi? Giáo sư Di truyền học tại Đại học Y khoa Harvard - David Sinclair, tác giả cuốn “Lifespan” đưa ra một câu trả lời đầy cảm hứng: “Không hề có một giới hạn sinh học cố định nào cho tuổi thọ. Được cấu tạo từ cùng loại vật chất như chúng ta, nhưng loài cá voi có thể sống khoảng 200 năm, loài rùa cũng vậy có thể sống hàng thế kỷ, hay thậm chí như những cái cây tồn tại đến hàng thiên niên kỷ. Vấn đề nằm ở ‘phần mềm’.”
“Phần mềm” ở đây là phép ẩn dụ của Sinclair để nói về hệ thống điều khiển sinh học của cơ thể - cũng chính là hướng tiếp cận mà các phòng thí nghiệm và start-up trường thọ hiện đang theo đuổi nhằm tái lập trình quá trình lão hóa. Trong thời đại của những bước tiến vượt bậc về sinh học phân tử, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, lại càng được tiếp lửa bởi khát khao vượt qua giới hạn tuổi tác của những tỉ phú giàu có nhất hành tinh, hy vọng “bẻ khóa sinh học” - kéo dài tuổi thọ vì thế trở nên gần gũi với hiện thực hơn bao giờ hết.
Tuy nhiên, ngay cả trong những viễn cảnh táo bạo nhất, mục tiêu thực tế không phải là trường sinh bất lão. Những nỗ lực này ngày càng tập trung vào kéo dài số năm sống khỏe mạnh thay vì đơn thuần kéo dài sự tồn tại sinh học. Bởi suy cho cùng, thời gian sẽ mất đi ý nghĩa nếu con người không còn đủ sức khỏe để tận hưởng, lao động, yêu thương và tiếp tục theo đuổi những điều làm nên giá trị của một cuộc đời.
